Graniczne regiony jako strategiczne fronty Europy

Graniczne regiony jako strategiczne fronty Europy

Wschodnia granica Unii Europejskiej to nie tylko kwestia bezpieczeństwa, ale także wyzwania gospodarcze, społeczne i demograficzne dla regionów przygranicznych. Jak zapewnić im stabilny rozwój, zatrzymać odpływ mieszkańców i wesprzeć lokalnych przedsiębiorców w obliczu trudnej sytuacji geopolitycznej? O tym dyskutowali uczestnicy panelu „Strategiczne fronty Europy” odbywającego się podczas II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE. W dyskusji wziął udział marszałek Łukasz Prokorym.

Marszałek przedstawił konsekwencje trudnego sąsiedztwa, z którymi województwo podlaskie zmaga się od kilku lat. Jak podkreślił, położenie geopolityczne, które wcześniej było jednym z największych atutów regionu, dziś stało się poważnym wyzwaniem. Szczególnie dotkliwie skutki zmian odczuł lokalny biznes.

– Przedsiębiorcy musieli zmieniać kierunki i profile działalności oraz poszukiwać nowych rynków zbytu, a pracownicy zdobywać nowe kompetencje, dostosowane do zmieniających się potrzeb rynku pracy – mówił marszałek.

Konsekwencje sytuacji geopolitycznej odczuła również branża turystyczna. Podlaskie zaczęło być postrzegane jako region niebezpieczny i mniej atrakcyjny dla odwiedzających.

– Oczekujemy, że przyszłe, większe środki europejskie przeznaczone dla regionów dotkniętych trudnym sąsiedztwem pomogą naszym przedsiębiorcom budować konkurencyjność na rynku unijnym. Spójność jest bowiem jednym z filarów Unii Europejskiej – zaznaczył Łukasz Prokorym.

Kolejnym wyzwaniem, na które marszałek zwrócił uwagę, jest depopulacja. Poczucie zagrożenia i ograniczone perspektywy zawodowe sprawiają, że młodzi mieszkańcy coraz częściej decydują się na wyjazd do innych części Polski lub Unii Europejskiej. Szansą na odwrócenie tego trendu może być europejska koncepcja prawa do pozostania (Right to Stay), zakładająca wsparcie regionów w tworzeniu warunków sprzyjających życiu mieszkańców. Chodzi m.in. o rozwój szkolnictwa wyższego, kształcenia dualnego, telemedycyny oraz poprawę dostępu do usług publicznych.

Przewodnicząca Rady Centrum Studiów nad Polityką Europejską Elżbieta Bieńkowska zwróciła uwagę, że obszary położone na zewnętrznych granicach UE ponoszą szczególną odpowiedzialność za bezpieczeństwo całej wspólnoty, jednocześnie mierząc się z licznymi konsekwencjami swojego położenia.

O bezpieczeństwie granic mówiła zastępca dyrektora wykonawczego ds. zdolności operacyjnych Frontex Aija Kalnaja. Poinformowała, że liczba przypadków migracji spada, jednak nadal jest ona wykorzystywana jako narzędzie wojny hybrydowej i realizacji celów politycznych. Zwróciła uwagę na presję na wschodniej granicy UE, w tym incydenty z udziałem dronów i próby destabilizacji systemów ochrony granic. Podkreśliła, że skuteczna ochrona wymaga współpracy państw członkowskich, monitorowania zagrożeń i odpowiedniego reagowania na sytuacje kryzysowe.

Podobne wyzwania wskazał ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Republiki Łotewskiej w Polsce Raimonds Jansons. Zaznaczył, że wschodnia granica UE i położone przy niej tereny wymagają wzmocnienia, a ich mieszkańcy i przedsiębiorcy powinni mieć zapewnione stabilne warunki rozwoju. Zwrócił również uwagę na wpływ wysokich wydatków na obronność na inne obszary, m.in. edukację i politykę społeczną, oraz na ostrożność inwestorów wynikającą z niepewnej sytuacji geopolitycznej.

Ważnym tematem była także rola sektora finansowego. Wiceprezes Zarządu PKO Banku Polskiego Michał Sobolewski podkreślił, że banki dysponują kapitałem pozwalającym finansować inwestycje, a nadpłynność polskiego sektora bankowego szacowana jest na około 500 mld zł. Zaznaczył, że banki powinny nie tylko zapewniać finansowanie, ale także wspierać współpracę inwestorów, wykonawców i dostawców. Zwrócił również uwagę na znaczenie zwiększania udziału krajowych komponentów w strategicznych sektorach gospodarki. Według szacunków ekonomistów PKO Banku Polskiego wzrost tego udziału o 10 punktów procentowych mógłby zwiększyć polskie PKB o 0,8 procent.

Do kwestii finansowania regionów przygranicznych odniósł się także sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Ignacy Niemczycki. Podkreślił, że Polska nie zgodzi się na dalsze ograniczanie środków przeznaczonych na politykę spójności i wspólną politykę rolną. – To po prostu zakończy się wetem z naszej strony – zaznaczył.

Odnosząc się do propozycji Komisji Europejskiej dotyczących wsparcia regionów wschodnich i przygranicznych, wskazał na dwa przewidziane rozwiązania: dodatkowe środki na ochronę granic dla regionów sąsiadujących z Rosją i Białorusią oraz możliwość zwiększenia o 5 punktów procentowych wsparcia dochodów rolników na tych obszarach. Jak podkreślił, proponowane mechanizmy są jednak niewystarczające. Polska postuluje większą alokację środków w przeliczeniu na mieszkańca, korzystniejsze zasady współfinansowania oraz wyższe zaliczki.

Podsumowując dyskusję, Ignacy Niemczycki zwrócił uwagę, że wsparcie regionów przygranicznych nie może ograniczać się wyłącznie do kwestii bezpieczeństwa. Równie ważne jest zapewnienie mieszkańcom dobrych warunków do życia i pracy oraz perspektyw dalszego rozwoju.

– Nie chodzi tylko o to, żeby ten region był bezpieczny i zabezpieczony, ale żeby warunki życia tutaj cały czas były atrakcyjne, żeby ludzie chcieli tu zostawać, pracować, żyć i żeby region dalej się rozwijał – podkreślił sekretarz stanu.

Jakub Wróblewski
red.: Aneta Kursa
fot.: Paweł Krukowski

źródło: podlaskie.eu

© Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego