„Wierzę, że z Województwa Podlaskiego popłynie dziś mocny głos na rzecz rozwiązań, które połączą europejskie bezpieczeństwo z rozwojem i jakością życia mieszkańców. Bo silne regiony to bezpieczna Europa” – podkreślił Łukasz Prokorym, Marszałek Województwa Podlaskiego, otwierając II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego Unii Europejskiej. Tegoroczne wydarzenie odbyło się w Operze i Filharmonii Podlaskiej pod hasłem „Silne Regiony. Bezpieczna Europa. Nowa geografia europejskiej odporności”.
W centrum tegorocznej debaty znalazła się przyszłość wschodnich regionów Unii Europejskiej, które w obliczu rosyjskiej agresji na Ukrainę i zagrożeń hybrydowych na granicy z Białorusią odgrywają szczególną rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa całej wspólnoty. Marszałek zwrócił uwagę, że odpowiedzialność ta wiąże się również z kosztami gospodarczymi i społecznymi. Dlatego bezpieczeństwo regionów należy budować nie tylko poprzez ochronę granic, ale także inwestycje infrastrukturalne, wzmacnianie lokalnej gospodarki i tworzenie perspektyw dla mieszkańców.
Istotnym punktem odniesienia dla dyskusji jest komunikat Komisji Europejskiej z 18 lutego 2026 roku dotyczący wschodnich regionów UE oraz rezolucja Parlamentu Europejskiego z 22 października 2026 roku w sprawie polityki spójności na tych obszarach. Przyjęty 414 głosami dokument, którego sprawozdawcą był europoseł Jacek Protas, wzmacnia postulat utworzenia dodatkowej puli pieniędzy dla regionów przygranicznych w budżecie UE na lata 2028–2034.
Marszałek podkreślił, że europejskie stanowisko powinno teraz przełożyć się na konkretne decyzje finansowe i legislacyjne. Temu służy również „Deklaracja Regionów Trudnosąsiedzkich”, pod którą podpisało się już ponad 1200 osób z całej Europy. Wśród jej postulatów są dodatkowe instrumenty finansowe dla regionów wschodniej granicy, rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania oraz inicjatywa „Right to Stay”, czyli prawo mieszkańców do pozostania i budowania swojej przyszłości w regionie.
– Inwestowanie w regiony przygraniczne nie jest wyłącznie regionalnym interesem. To inwestycja w stabilność, bezpieczeństwo i konkurencyjność całej Unii Europejskiej – zaznaczył Łukasz Prokorym, zachęcając do dalszego popierania Deklaracji i wspólnego działania na rzecz przyszłości wschodnich regionów Europy.
Dodatkowe wsparcie dla regionów przygranicznych
O potrzebie zapewnienia dodatkowych środków mówił europoseł Jacek Protas. Podkreślił, że przyjęta rezolucja daje regionom wschodniej granicy mocny mandat do negocjacji z Komisją Europejską. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się m.in. zwiększenie poziomu dofinansowania inwestycji publicznych nawet do 95 proc. oraz stworzenie mechanizmów uwzględniających szczególne wyzwania regionów przygranicznych.
Komisarz UE ds. spójności i reform Raffaele Fitto zaznaczył, że wschodnie regiony nie są peryferiami Europy, lecz obszarami o strategicznym znaczeniu dla jej bezpieczeństwa i konkurencyjności. Przypomniał, że w ramach przeglądu śródokresowego polityki spójności ponad 5,6 mld euro przekierowano na mobilność cywilną, technologie krytyczne i przemysł obronny. Województwo podlaskie otrzymuje blisko 174 mln euro na wsparcie gotowości cywilnej, infrastruktury podwójnego zastosowania i odporności wodnej.
Do negocjacji przyszłego budżetu UE odniósł się również sekretarz stanu ds. europejskich Ignacy Niemczycki. Podkreślił, że Polska, wspólnie z 16 państwami należącymi do grupy przyjaciół polityki spójności, zabiega o utrzymanie silnej pozycji tej polityki i wspólnej polityki rolnej. Zwrócił uwagę, że regiony wschodnie potrzebują dodatkowego finansowania i elastycznych instrumentów odpowiadających na ich szczególną sytuację.
Prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski zaznaczył, że odporność miasta to nie tylko bezpieczeństwo infrastruktury i gotowość służb na sytuacje kryzysowe, ale również miejsca pracy, rozwój przedsiębiorczości i perspektywy dla mieszkańców. – Potrzebujemy silnych miast i gmin tak samo, jak potrzebujemy silnych regionów. Jedno nie istnieje bez drugiego – podkreślił.
Bezpieczeństwo to także silna gospodarka
Na znaczenie rolnictwa dla bezpieczeństwa żywnościowego i stabilności gospodarczej wschodnich regionów zwrócił uwagę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski. Podkreślił potrzebę wsparcia gospodarstw, inwestycji w nowoczesne technologie oraz tworzenia warunków, które pozwolą młodym ludziom wiązać swoją przyszłość z regionem. Wskazał także na potencjał podlaskich przedsiębiorstw w zakresie technologii podwójnego zastosowania.
O możliwościach współpracy lokalnych firm z przemysłem obronnym mówił Adam Leszkiewicz, prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Jak zaznaczył, obecnie około 200 przedsiębiorstw z województwa podlaskiego współpracuje z platformą zakupową grupy. Celem jest dalsze rozwijanie tej sieci i włączanie regionalnych firm w krajowy łańcuch dostaw.
Natomiast poseł Krzysztof Truskolaski podkreślał, że bezpieczeństwo Europy wymaga wspólnej odpowiedzialności za ochronę granic, ale także wzmacniania potencjału gospodarczego i społecznego regionów. Z kolei wiceprezes PKO Banku Polskiego Michał Sobolewski zauważył, że rozwój i bezpieczeństwo są ze sobą nierozerwalnie związane.
Wśród gości znalazł się również światowej sławy brytyjski historyk, jeden z najważniejszych badaczy dziejów Europy Środkowo-Wschodniej prof. Norman Davies, który w przesłanym wystąpieniu zwrócił uwagę na wyjątkowe dziedzictwo kulturowe Podlaskiego i jego strategiczne położenie na wschodniej flance Unii Europejskiej i NATO. Podkreślił znaczenie odporności społeczności oraz współpracy w obliczu współczesnych zagrożeń.
W Forum uczestniczą przedstawiciele instytucji europejskich i krajowych, samorządowcy, parlamentarzyści, reprezentanci biznesu i świata nauki. Spotkanie jest przestrzenią rozmowy o tym, jak przełożyć strategiczne znaczenie regionów przygranicznych na konkretne rozwiązania wspierające ich bezpieczeństwo, odporność gospodarczą i rozwój w ramach przyszłej polityki spójności UE na lata 2028–2034.
Monika Pańko
red.: Aneta Kursa
fot.: Kamil Timoszuk/Krzysztof Duszyński
źródło: podlaskie.eu

















